Nov 15, 2016

Σπίτι μου, Χοσπιταλάκι μου... (!!!)


Πρόκειται για μια από τις πιο συχνά χρησιμοποιούμενες λέξεις στο ελληνικό λεξιλόγιο, και είναι κρίμα εμείς οι Έλληνες να αγνοούμε την ετυμολογία της και την ξενική της ρίζα. Σπίτι μου, σπιτάκι μου λοιπόν, όμως από που βγαίνει αυτή η λέξη;

Πρόκειται για την λατινική λέξη
hospitium, η οποία απέκτησε με κάποιον αδιευκρίνιστο τρόπο τέτοια δυναμική ώστε να επικρατήσει της πανέμορφης και ελληνικότατης λέξης οίκος - οικία.

Το hospitium ήταν αντίστοιχη λέξη της αρχαίας ελληνικής "ξενία", δηλαδή η σύλληψη της φιλοξενίας ως ένα θεϊκό καθήκον του οικοδεσπότη και ασφαλώς θεϊκό δικαίωμα του επισκέπτη. Η φιλοξενία στην ελληνο-ρωμαϊκό κόσμο είχε διττό χαρακτήρα: η δημόσια και η ιδιωτική.


Στους ομηρικούς καιρούς, όλοι οι ξένοι δίχως εξαίρεση τελούσαν υπό την προστασία του Ξένιου Ζεύς και είχαν δικαίωμα στην φιλοξενία. Αμέσως μετά την άφιξη του ξένου, του δινόταν ρουχισμός και ξεκινούσε η διασκέδασή του, ενώ δεν του απευθύνονταν ερωτήματα παρά μόνο για το όνομά του ή για τους προγόνους του, έως ότου τα καθήκοντα της φιλοξενίας ολοκληρωθούν. Κατά την αποχώρηση του επισκέπτη, ο οικοδεσπότης συχνά του πρόσφερε δώρα (ξένια) ή σε κάποιες περιπτώσεις έσπαζαν έναν αστράγαλο ζώου και κρατούσαν ο καθένας ένα κομμάτι. Μια οικογενειακή σχέση δημιουργείτο τότε ανάμεσά τους. Ο σπασμένος αστράγαλος ήταν το σύμβολο αυτής της ένωσης και σε περίπτωση ανάγκης κατέφευγε ο ένας στον άλλο για φιλοξενία και προστασία.


Κατά τον Μεσαίωνα, ο όρος hospitium διαδόθηκε σε ολόκληρη την Ευρώπη, αναφερόμενος στο κτίριο ή το σύμπλεγμα κτιρίων που διέθεταν τα μοναστήρια για να βρουν φιλοξενία και διαμονή οι προσκυνητές και οι επισκέπτες.


Αντίστοιχα, από την ριζική λατινική λέξη hospes που σημαίνει ξένος, άγνωστος, επισκέπτης, προκύπτουν ένα σωρό διάσημες και πολυχρησιμοποιούμενες σήμερα λέξεις, όπως: hostel, hotel, host, hospital, hospitality. Όπως είπαμε λίγο νωρίτερα, ο μεσαιωνικός χριστιανισμός της Ευρώπης μέσω των συγκεκριμένων λέξεων προσέφερε κατάλυμα σε επισκέπτες των μοναστηρίων, σε ξένους, σε προσκυνητές, αλλά και σε φτωχούς ηλικιωμένους που ήταν πλέον άποροι.

Είναι εμφανές πλέον πώς και γιατί η νέα θρησκεία και ο απλός λαός αντικατέστησαν την λέξη οίκος με την λέξη σπίτι.


Με πληροφορίες από:

No comments:

Post a Comment